Wat is multisensorisch leren? Voorbeelden en strategieën

Definitie: Wat is multisensorisch leren? 

Multisensorisch leren is een onderwijsmethode waarbij twee of meerdere zintuigen tegelijk worden aangesproken – meestal het gezichtsvermogen, het gehoor, de tastzin en de kinesthetische modaliteiten – om leerlingen te helpen informatie effectiever te verwerken en te onthouden.

Bij training op de werkplek betekent dit dat er bewust leerervaringen worden ontworpen waarin verschillende formaten worden gecombineerd. Leerlingen kunnen bijvoorbeeld:

• Een korte video van een expert bekijken waarin een nieuwe regelgeving wordt uitgelegd (visueel en auditief) en beantwoord vervolgens scenario-gebaseerde vragen om deze regelgeving direct toe te passen.

• Een procesdiagram of infographic (visueel) bekijken en vervolgens een getimede toets maken om te testen of ze de informatie onder druk kunt onthouden.

• Naar een praktijkvoorbeeld luisteren over een compliance-fout (auditief) en vervolgens kiezen hoe ze zouden reageren in een interactieve besluitvormingsoefening (cognitief en toegepast leren).

• Een praktische checklist (visueel) downloaden en deze gebruiken tijdens echte taken op het werk.

Het idee is simpel: hoe meer wegen de hersenen gebruiken om informatie op te slaan, hoe sterker het geheugen wordt. En als je kennis via verschillende vormen ophaalt en toepast, onthoud je het veel beter.

Dat is waar het vooral interessant wordt voor trainingsaanbieders en adviesbureaus. Multisensorisch leren gaat verder dan het aantrekkelijker maken van trainingen. Het gaat ook om het verhogen van de slagingspercentages, het aantonen van kennisgroei en het leveren van meetbare resultaten aan klanten.

Hoe zorgt deze aanpak dan voor zo'n groot verschil?

Waarom is multisensorisch leren belangrijk? 

Als je, zoals veel adviesbureaus doen, tekorten in de kennis controleert voordat je inhoud ontwikkelt, kan je deze met multisensorisch ontwerp nauwkeuriger aanpakken

Bij professionele trainingen is competentie het doel. Je klanten willen niet alleen dat hun werknemers de cursus afronden. Ze willen bewijs dat mensen het geleerde ook kunnen toepassen, vooral in omgevingen waar compliance, veiligheid en certificering een belangrijke rol spelen. En dat is waar multisensorisch leren echt het verschil maakt.

Wanneer trainingen gebaseerd zijn op één enkel formaat, bijvoorbeeld modules met lange teksten of presentaties met dia's, kunnen de deelnemers de leerstof wel doorlopen, maar dat betekent daarom niet dat ze deze ook begrijpen. Ze herkennen de informatie misschien wel in een quiz, maar hebben moeite om deze in praktijksituaties toe te passen.

Multisensorisch leren zorgt voor minder verschil tussen wat je leert en hoe je het echt gebruikt.

Door uitleg, visualisatie, interactie en beoordeling te combineren, versterk je hetzelfde concept vanuit verschillende invalshoeken. Dat maakt het voor leerlingen gemakkelijker om kennis later op te halen. Dit geldt niet alleen tijdens het examen, maar ook op het werk.

Voor trainingsaanbieders en adviesbureaus vertaalt zich dit in meetbare voordelen:

• Minder herhaalde fouten na de training.

• Consistentere examenprestaties bij alle deelnemersgroepen.

• Duidelijke verbetering tussen de resultaten van de voor- en na-beoordeling.

• Sterker bewijs bij het rapporteren van de resultaten aan klanten.

• Groter vertrouwen in je trainingsprogramma's.

Als je, zoals veel adviesbureaus doen, de tekorten in de kennis controleert voordat je inhoud ontwikkelt, kan je deze met behulp van een multisensorisch ontwerp nauwkeuriger aanpakken. Als werknemers bijvoorbeeld de theorie begrijpen, maar falen in scenario-gebaseerde controles, weet je dat de training meer toegepaste, besluitvormingsgerichte oefeningen nodig heeft.

In plaats van meer inhoud toe te voegen, verbeter je de ervaring. En die verschuiving, van het toevoegen van informatie naar het versterken van begrip, is wat training omzet in echte prestatieverbetering.

Maar, hoe ziet multisensorisch leren er eigenlijk uit wanneer je het bewust gaat ontwerpen?

Multisensorische leerstrategieën, technieken en activiteiten

Multisensorisch leren betekent niet dat leerlingen met alles tegelijk worden overspoeld. Het betekent dat er bewust wordt nagedacht over hoe informatie wordt aangeboden en hoe deze in de praktijk wordt gebracht.

Hier zijn vijf praktische strategieën die bijzonder goed werken in professionele trainingssituaties.

1. Combineer visuele en auditieve input

Een goed uitgangspunt is om informatie zowel visueel als auditief te presenteren. In plaats van een lange schriftelijke uitleg van een regelgeving, kan je deze introduceren met een korte video van een expert, waarbij de belangrijkste punten visueel op het scherm worden weergegeven.

De deelnemer hoort de uitleg en ziet tegelijkertijd de structuur. Deze dubbele input versterkt het begrip zonder hen te overweldigen. Bij compliance-training werkt dit bijzonder goed voor complexe procedures die moeilijk te begrijpen zijn aan de hand van alleen tekst.

2. Gebruik actieve herinnering om het geheugen te versterken

Na het introduceren van een concept moeten leerlingen in staat zijn om het terug te halen. 

Korte quizzen, scenario-gebaseerde vragen en getimede kennistoetsen dwingen de hersenen om informatie op te roepen. Dit proces, dat bekend staat als "retrieval practice" (zelf kennis oproepen), versterkt het onthouden aanzienlijk. Het weerspiegelt ook de druk in de echte wereld, vooral in gereguleerde omgevingen waar werknemers informatie snel en nauwkeurig moeten kunnen oproepen.

Voor trainingsaanbieders heeft deze stap een directe invloed op de slagingspercentages en meetbare leerresultaten.

3. Introduceer simulaties uit de praktijk

Theorie wordt krachtig wanneer deze wordt toegepast.

In plaats van te vragen: 'Wat staat er in dit beleid?', presenteer je een situatie: 'Een medewerker meldt X. Wat is je volgende stap?' Zelfs eenvoudige scenario-gebaseerde vragen zorgen ervoor dat leerlingen van herkenning naar besluitvorming gaan.

Voor adviesbureaus die prestatietekorten controleren, is dit vaak waar zwakke punten aan het licht komen en waar gerichte verbeteringen het grootste verschil kunnen maken.

4. Stimuleer reflectie en uitleg

Volwassenen leren het beste wanneer ze nieuwe informatie kunnen koppelen aan hun eigen ervaringen.

Door de deelnemers te vragen een procedure in hun eigen woorden samen te vatten of te bepalen hoe een regel hun functie beïnvloedt, wordt er een diepere verwerking gestimuleerd. Het geeft ook waardevolle inzichten in misverstanden die misschien niet naar voren komen in examens met meerkeuzevragen.

5. Versterk belangrijke concepten in alle formaten

Herhaling werkt, maar alleen als het bewust gebeurt.

Een belangrijke compliance-regel kan eerst in een korte video verschijnen, vervolgens in een infographic-checklist en later in een examenvraag. Elke keer dat je ermee in aanraking komt, wordt het beter in je geheugen gegrift, omdat je elke keer op een andere manier met het concept bezig bent.

Voor trainingsaanbieders die met meerdere klanten werken, maakt deze aanpak het ook gemakkelijker om te bepalen waar de training verbetering nodig heeft. Als de deelnemers consequent falen voor scenario-gebaseerde vragen, maar slagen voor de theoretische vragen, zie je meteen waar het praktische begrip ontbreekt.

Voorbeelden van multisensorisch leren voor verschillende leeftijdsgroepen

Multisensorisch onderwijs wordt vaak geassocieerd met kinderen, maar het is niet leeftijdsgebonden. De principes zijn van toepassing op de hele levensloop. Laten we eens kijken hoe het zich ontwikkelt.

1. Multisensorisch leren in de vroege kinderjaren

In het kleuteronderwijs is multisensorisch leren zeer praktijkgericht.

Kinderen kunnen:

• Letters herkennen terwijl je de klanken hardop uitspreekt.

• Voorwerpen gebruiken om te tellen.

• Liedjes zingen om volgordes te onthouden.

• Verhalen naspelen.

Het doel is om fysieke beweging, geluid en zicht met elkaar te verbinden om zo fundamentele neurale paden te creëren. Maar naarmate leerlingen ouder worden, veranderen de hulpmiddelen, ook al blijven de cognitieve mechanismen hetzelfde.

2. Multisensorisch leren in het basis- en voortgezet onderwijs

Op scholen wordt multisensorisch onderwijs meer gestructureerd.

Leerkrachten kunnen het volgende combineren:

• Visuele diagrammen

• Klassikale discussies

• Schrijfoefeningen

• Laboratoriumexperimenten

• Groepswerk

Studenten leren niet alleen door inhoud te verwerken, maar ook door ermee te interageren. Beoordelingen, presentaties en samenwerkingsprojecten versterken het leerproces via meerdere kanalen.

En terwijl klaslokalen multisensorisch leren zichtbaar maken, wordt dit in het volwassenenonderwijs vaak over het hoofd gezien, ook al hebben volwassenen er net zoveel baat bij.

3. Multisensorisch leren in volwassenonderwijs en leren op de werkplek

Hier wordt het relevant voor trainingsaanbieders en adviesbureaus.

Volwassenen willen efficiënt en relevant leren, maar dat betekent niet dat training in één enkel formaat het beste werkt. Bij leren op de werkplek kunnen multisensorische strategieën het volgende omvatten:

• Een korte video van een expert waarin een regelgeving wordt uitgelegd.

• Een downloadbare checklist voor praktische implementatie.

• Een compliance-scenario met beslissingsgerichte vragen.

• Een getimed certificeringsexamen.

• Een reflectie-enquête na de training.

Deze gelaagde aanpak zorgt ervoor dat je niet alleen kennis introduceert, maar deze ook toepast en meet. Bovendien biedt deze aanpak een belangrijke bron: gegevens.

Voltooiingspercentages, slagingspercentages, verbeteringen in de loop van de tijd – deze KPI's worden veel betekenisvoller wanneer het leren is ontworpen met het oog op retentie. Dat brengt ons natuurlijk bij de tools die dit schaalbaar maken.

Multisensorische leermiddelen voor training op de werkplek

Het ontwerpen van multisensorisch leren is één ding. Het consistent aanbieden en bewijzen dat het werkt, is iets heel anders. Voor adviesbureaus en trainingsaanbieders die met meerdere klanten werken, is meer nodig dan alleen goede inhoud. Je hebt een platform nodig waarmee je de verschillende formaten kan combineren, deelnemers kan beheren en resultaten duidelijk kan rapporteren.

Dat is waar een leermanagementsysteem (LMS) zoals Easy LMS kan helpen. Hiermee kan je interactieve leerervaringen ontwerpen en tegelijkertijd het beheer en de rapportage eenvoudig houden, zelfs als je elke maand honderden deelnemers traint.

In de praktijk betekent dit dat je:

• Online examens maakt om de kennis voor en na de training te testen.

• Cursusinhoud toevoegt om verschillende leerformaten te ondersteunen.

• Automatisch certificaten uitdeelt wanneer deelnemers slagen.

• Visuele dashboards en rapporten gebruikt om voltooiings- en slagingspercentages bij te houden.

• Alles aanpast aan het merk van je klant, zodat zij zich meteen thuis voelen.

Voor adviesbureaus versterkt dit de hele cyclus van audit-training-meting. Je kan tekorten in de kennis identificeren met een diagnostisch examen, gerichte multisensorische training geven en meetbare verbeteringen aantonen door middel van duidelijke rapportage.

Voor trainingsaanbieders die meerdere klanten beheren, zorgt dit voor structuur. Elke klant kan genieten van zijn eigen omgeving, deelnemers blijven georganiseerd en de prestatiegegevens zijn altijd toegankelijk.

En dat is precies wat modern onderwijs op de werkplek vereist.

Conclusie: De multisensorische benadering van leren is effectief van de kindertijd tot het volwassenenonderwijs

Multisensorisch leren is een benadering, door onderzoek ondersteund, die gebaseerd is op de manier waarop de hersenen informatie verwerken. Van de kleuterklas tot compliance-programma's voor bedrijven, het principe blijft hetzelfde: wanneer leerlingen informatie zien, horen, bespreken en toepassen, onthouden ze die beter.

Voor trainingsaanbieders en adviesbureaus betekent dit concreet:

• Betere retentie.

• Hogere slagingspercentages.

• Duidelijkere KPI-rapportage.

• Sterkere klantrelaties.

• Mogelijkheden voor continue verbetering.

En in een wereld waarin de leerresultaten meetbaar moeten zijn, is multisensorisch ontwerp strategisch gezien slim.

Nuttige bronnen

1. Nieuw onderzoek naar multisensorisch leren

2. Wikipedia

3. De multisensorische methode van Orton-Gillingham